شهریار نیوز:
به گزارش خبرگزاری ایمنا، نوجوانی یکی از مهمترین دورههای رشد انسان است؛ مرحلهای که در آن فرد بهتدریج از دنیای کودکی فاصله میگیرد و برای پذیرش نقشها و مسئولیتهای تازه در خانواده و جامعه آماده میشود. تغییرات جسمی، روانی، اجتماعی و عاطفی این دوره، بخشی طبیعی از مسیر رشد است و شناخت درست آن میتواند زمینهساز تجربهای آرامتر و سازندهتر برای نوجوان و خانواده باشد.
بلوغ تنها به تغییرات جسمانی محدود نمیشود، بلکه همزمان با رشد بدن، احساسات، نگرشها، روابط اجتماعی و شیوه تصمیمگیری نوجوان نیز دستخوش تغییر میشود. به همین دلیل، آگاهی خانوادهها از ویژگیهای این دوره میتواند به آنها کمک کند تا به جای نگرانی از تغییرات طبیعی، نقش همراه و راهنمای نوجوان را ایفا کنند.
کارشناسان معتقدند نوجوانی را میتوان دوره تمرین بزرگسالی دانست؛ زمانی که نوجوان فرصت پیدا میکند تصمیمگیری، حل مسئله، برقراری ارتباط، مسئولیتپذیری و استقلال را در محیطی امن تجربه کند. خانواده نیز در این مسیر میتواند با ایجاد فضای گفتوگو و اعتماد، زمینه رشد اعتمادبهنفس و شکلگیری هویت نوجوان را فراهم کند.
در این میان، آموزش علمی درباره تغییرات دوران بلوغ، بهویژه پیش از آغاز این دوره، اهمیت زیادی دارد. ارائه اطلاعات درست و متناسب با سن، کمک میکند نوجوان تغییرات جسمی و عاطفی خود را بهتر بشناسد و آنها را به عنوان بخشی طبیعی از فرایند رشد بپذیرد.
از سوی دیگر، همراهی عاطفی والدین، توجه به نیازهای نوجوان و احترام به تدریجِ استقلال او، از مؤلفههای مهم این دوره است؛ مسیری که اگر با آگاهی، گفتوگو و اعتماد طی شود، میتواند نوجوان را برای ورود موفقتر به مراحل بعدی زندگی آماده کند.
همچنین دوران نوجوانی و بلوغ از مهمترین مراحل رشد انسان به شمار میرود؛ دورهای که فرد از کودکی فاصله میگیرد و بهتدریج برای پذیرش مسئولیتهای فردی و اجتماعی آماده میشود. در این دوره، همزمان با تغییرات جسمی، تحولات روانی، عاطفی، اجتماعی و شخصیتی نیز رخ میدهد و نوجوان به تجربههای تازهای از استقلال، نقشپذیری و ارتباط با دیگران دست پیدا میکند.
بلوغ مجموعهای از تغییرات طبیعی رشد جسمانی و روانی است و آگاهی از ویژگیهای آن میتواند به نوجوان و خانواده کمک کند تا این مرحله را با شناخت و آرامش بیشتری پشت سر بگذارند. هر اندازه والدین شناخت دقیقتری از نیازها و ویژگیهای این دوره داشته باشند، امکان ایجاد محیطی مناسب برای رشد شخصیت، اعتمادبهنفس و مهارتهای ارتباطی نوجوان نیز بیشتر خواهد شد.
نوجوانی؛ فرصتی برای ساختن استقلال
نرگس عطریان، متخصص حوزه مطالعات فرهنگی و علوم رفتاری با اشاره به اینکه حدفاصل ۱۲ تا ۱۸ سالگی دوره نوجوانی نامیده میشود، به خبرنگار ایمنا میگوید: نوجوانی حدفاصل کودکی و جوانی است و در این دوره، فعالیتهای جدید مغزی و تغییرات هورمونی، زمینهساز تحولات مختلف در فرد میشود. روند رشد مغزی نوجوانان تا حدود ۲۰ سالگی ادامه دارد و در این مسیر، تغییرات اجتماعی، نقشپذیری، نحوه برخورد، خلقوخو، انتظارات و ویژگیهای شخصیتی نیز شکل تازهای پیدا میکند.
وی میافزاید: هر مرحله از رشد، شرایط ویژه خود را دارد و نوجوانی نیز فرصتی برای آماده شدن فرد برای زندگی بزرگسالی است. نوجوان در این دوره میتواند مهارتهای مختلف زندگی را تمرین کند و خانواده نیز باید زمینه این تجربه و یادگیری را فراهم کند.
این متخصص حوزه مطالعات فرهنگی و علوم رفتاری تصریح میکند: والدین بهتر است در این دوره مانند یک مشاور در کنار نوجوان باشند و فرصت تمرین تصمیمگیری را به او بدهند. ممکن است تصمیمهای نوجوان با فرصتها یا چالشهایی همراه شود، اما همین تجربهها به او کمک میکند مهارت حل مسئله را بیاموزد و بهتدریج استقلال بیشتری پیدا کند.
عطریان ادامه میدهد: نوجوانان در این دوره به تأیید و تحسین گروه همسالان توجه ویژهای دارند و بهتدریج فاصله گرفتن از والدین و حرکت به سمت استقلال را تجربه میکنند. این فاصله به معنای کاهش اهمیت خانواده نیست، بلکه بخشی از روند طبیعی شکلگیری استقلال و هویت نوجوان است.
وی با اشاره به اهمیت همراهی والدین با نوجوانان میگوید: نوجوانان به دلیل تجربه کمتر و شدت بیشتر هیجانها، به حمایت و همراهی خانواده نیاز دارند. اگر نوجوان احساس خوبی نسبت به خود و محیط پیرامونش داشته باشد، زمینه رشد عزتنفس و شادمانی او تقویت میشود؛ بنابراین نوع برخورد والدین میتواند در شکلگیری احساس امنیت و اعتماد نوجوان مؤثر باشد.
گفتوگو؛ پلی میان والدین و نوجوان
ابوذر گلورز، روانشناس و مشاور خانواده با اشاره به فرایند بلوغ در دوران نوجوانی به خبرنگار ایمنا میگوید: نوجوانان در دوره بلوغ با تغییرات جسمی روبهرو میشوند و زمان آغاز این فرایند در افراد مختلف متفاوت است. برخی نوجوانان در مقاطعی ترجیح میدهند زمان بیشتری را به خود اختصاص دهند و فعالیتهایی مانند مطالعه، تماشای فیلم یا گوش دادن به موسیقی داشته باشند.
وی ادامه میدهد: نوجوانان بهتدریج ارتباط بیشتری با همسالان خود برقرار میکنند و در این مرحله، خانواده میتواند با شناخت ویژگیهای دوره نوجوانی و استفاده از شیوههای ارتباطی مناسب، همراه خوبی برای فرزند خود باشد.
این روانشناس و مشاور خانواده تأکید میکند: لازم است والدین به دوره نوجوانی و شکلگیری شخصیت فرزند خود توجه داشته باشند و محبت و حمایت عاطفی را به شیوهای ارائه کنند که نوجوان احساس ارزشمندی و امنیت داشته باشد. همچنین فعالیتها و تلاشهای نوجوان در خانواده باید مورد توجه و احترام قرار گیرد.
گلورز میگوید: والدین باید محیط خانواده را به گونهای فراهم کنند که نوجوان بتواند مسائل و دغدغههای خود را با آرامش مطرح کند و برای حل آنها از خانواده کمک بگیرد. همچنین بهتر است مدیریت استفاده از فضای مجازی از سالهای کودکی آغاز شود تا نوجوان در دوره بلوغ، مهارت بیشتری برای استفاده مسئولانه از این فضا داشته باشد.
وی خاطرنشان میکند: نوجوانان در دوران بلوغ با تغییرات هورمونی و جسمی مواجه میشوند و ممکن است حساسیت عاطفی بیشتری داشته باشند. والدین باید درباره تغییرات این دوره با آنها گفتوگو کنند و توضیح دهند که این تحولات بخشی طبیعی از روند رشد است. شنیدن صحبتهای نوجوان، ایجاد رابطه دوستانه و افزایش صبوری والدین میتواند به شکلگیری هویت و استقلال او کمک کند.
نوجوانی؛ سرمایهای برای آینده
به گزارش ایمنا، دوران نوجوانی و بلوغ را میتوان یکی از مهمترین فرصتهای رشد و یادگیری دانست؛ دورهای که نوجوان در آن علاوه بر تجربه تغییرات جسمی و عاطفی، مهارتهای مورد نیاز برای زندگی آینده را نیز تمرین میکند.
رشد مغزی، افزایش تجربههای اجتماعی، شکلگیری هویت، تقویت استقلال و یادگیری مهارتهای ارتباطی، مجموعهای از فرایندهایی است که در این دوره شکل میگیرد. به همین دلیل، شناخت ویژگیهای نوجوانی و ایجاد فضای مناسب برای گفتوگو، میتواند نقش مهمی در تجربه سالم و سازنده این دوره داشته باشد.
در این میان، خانواده نخستین و مهمترین محیطی است که نوجوان میتواند در آن تصمیمگیری، مسئولیتپذیری، حل مسئله و برقراری ارتباط را تمرین کند. همراهی آگاهانه والدین، ارائه آموزشهای علمی و احترام به تدریجِ استقلال نوجوان، زمینه را برای رشد اعتمادبهنفس و شکلگیری شخصیتی متعادل فراهم میکند.
در نهایت، بلوغ پایان کودکی و آغاز مرحلهای تازه از رشد است؛ مرحلهای که با آگاهی، گفتوگو و همراهی خانواده میتواند به فرصتی ارزشمند برای کشف توانمندیها، تقویت مهارتهای زندگی و آماده شدن نوجوان برای آینده تبدیل شود.
ثبت دیدگاه