دوشنبه, ۱۴ اسفند , ۱۴۰۲ ساعت ×
پ
پ



محمد‌جعفر محمد‌زاده، مدیر رادیو ایران و پژوهشگر زبان و ادبیات فارسی، یادداشتی را با عنوان «مرگ‌اندیشی و اعتراض» در اختیار خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، قرار داده است که در ادامه می‌خوانید: 

مرگ را باید اندیشید، گرچه اندیشیدن درباره مرگ راه به جایی نبرد؛ مرگ اندیشی نه به معنی ترسیدن از مرگ است، انسان ویریا، بارها و بارها راههای باریک را می‌پیماید و اندیشیده‌ها و نیندیشیده‌های مرگ را می‌اندیشد. 

با یادآوری داستانی از شاهنامه یک نمونه از مرگ‌اندیشی حکیم توس را خواهید دید. طهمورث فرزند هوشنگ و سومین پادشاه پیشدادی است و سی‌ سال پادشاهی کرد. در دوره سی‌ساله پادشاهی او کارهای مهمی انجام شده است؛ از آن جمله است اهلی کردن بعضی حیوانات و پرندگان و دست‌آموز کردن آنها، ایجاد صنایع ریسندگی و غیره. در همه منابع تاریخی، طهمورث دستوری(وزیر) پاک و درستکار داشته که بسیار پارسا بوده و او را در کارهای مهم یاری می‌رسانده است. 

دیوان بر کار طهمورث و دستور او رشک می‌بردند و کمر به نابودی او می‌بندند. طهمورث از کار دیوان آگاه می‌شود و آنها را شکست می‌دهد. در نگاه همه منابع، مهم‌ترین دستاورد دوره طهمورث کوتاه کردن دست دیوان از زندگی مردم بود و برای همین به «طهمورثِ دیو‌بند» شهرت دارد. 

در جنگ با دیوان، او دو بهره از آنها را شکست داد و بقیه را به بند کشید. دیوان از او زنهار خواستند و گفتند اگر ما را زینهار دهی، تو را هنری تازه می‌آموزیم، و این‌گونه آنها به شاه نوشتن آموختند:

نبشتن به خسـرو بیاموختنـد

دلش را چو خورشید بفروختند 

نبشته یکی نی، چه نزدیک سی

چه رومی و چه تازی و پارسی

چه سُغدی و چینی و چه پهلوی

نگاریـدنِ آن کجـا بشنـوی

در پایان سی سال پادشاهی او، فردوسی چنین می‌گوید:

برفت و سر آمد بر او روزگار

همه رنج او ماند از او یادگار

و زبان به اعتراض و پرسشی حکیمانه می‌گشاید. در نگاه حکیم و فیلسوف، پرسیدن با انکار متفاوت است و تردید پایه باور است. این همان اندیشه‌ انتقادی است که فردوسی در ادبیات فارسی پایه‌گذاری کرد و در سخنِ سخنورانی چون خیام، سنایی و حافظ نیز به گوش می‌رسد. 

فردوسی، در پایان عمر طهمورث، مرگ‌اندیشانه چنین می‌فرماید: 

جهانا! مپرور چو خواهی دُرود

چو می‌بدروی، پروریدن چه سود؟!

 



منبع

ثبت دیدگاه

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.