شهریار نیوز:
به گزارش خبرگزاری ایمنا، ذهن انسان برای تحلیل تجربهها، یافتن پاسخ پرسشها و تصمیمگیری در موقعیتهای دشوار به گذشته بازمیگردد، اما گاهی این بازگشت بهجای روشن کردن مسیر پیشرو، به چرخهای تکراری تبدیل میشود که خروج از آن دشوار است. در چنین شرایطی، فکر کردن نهتنها راهی برای حل مسئله نیست، بلکه میتواند آرامش روانی را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
بسیاری از افراد لحظاتی را تجربه کردهاند که یک اتفاق ناخوشایند، گفتوگویی تمامشده یا نگرانی درباره آینده، بارها در ذهنشان مرور میشود. هر بار ممکن است پرسشهای تازهای شکل بگیرد، اما نتیجه همچنان همان احساس نگرانی، ناراحتی یا تردید باشد؛ گویی ذهن در مسیری دورانی حرکت میکند و به نقطه آغاز بازمیگردد.
مرز میان اندیشیدن و گرفتار شدن در افکار تکرارشونده، همیشه بهسادگی قابل تشخیص نیست. تأمل درباره مشکلات میتواند به شناخت بهتر موقعیتها کمک کند، اما زمانی که این فرایند به تکرار بیپایان نگرانیها و سرزنش خود منجر شود، فرصت دیدن راهحلهای تازه کاهش مییابد و توجه فرد از زندگی جاری فاصله میگیرد.
شناخت سازوکارهای ذهنی و آگاهی از شیوه مواجهه با افکار، میتواند نخستین گام برای تغییر این وضعیت باشد. توجه به آنچه در اختیار ما قرار دارد، بازنگری در برداشتهای شخصی و بازگرداندن تمرکز به لحظه اکنون، راههایی برای فاصله گرفتن از چرخههای ذهنی فرساینده و حرکت به سوی آرامش بیشتر هستند.
از مرور بیپایان گذشته تا آرامش اکنون؛ راه عبور از نشخوار فکری
الناز بنکدار، کارشناس ارشد روانشناسی عمومی فرماندهی انتظامی استان اصفهان در گفتوگو با خبرنگار ایمنا با بیان اینکه نشخوار فکری زمانی اتفاق میافتد که ذهن از فکر کردن دست نمیکشد و بارها و بارها به یک اتفاق، نگرانی یا تجربه ناخوشایند بازمیگردد، اظهار کرد: در این حالت، فرد بدون آنکه به راهحل تازهای برسد یا ضرورتی برای مرور مداوم موضوع وجود داشته باشد، آن را در ذهن خود تکرار میکند و در نتیجه، مسئله همچنان حلنشده باقی میماند و تنها افکار مرتبط با آن تکرار میشوند.
وی با بیان اینکه نکته مهم این است که فکر کردن همیشه منفی نیست، افزود: برای حل مسائل زندگی به تفکر نیاز داریم، اما تفاوت اساسی میان تفکر سازنده و نشخوار فکری وجود دارد. تفکر سازنده ما را به سمت تصمیمگیری و یافتن راهحل هدایت میکند، در حالی که نشخوار فکری فرد را در چرخهای از نگرانی، سرزنش و افکار تکرارشونده گرفتار میسازد.
کارشناس ارشد روانشناسی عمومی فرماندهی انتظامی استان اصفهان تصریح کرد: نخستین گام برای رهایی از نشخوار فکری، شناخت الگوهای ذهنی است. زمانی که متوجه میشویم یک فکر را بارها در ذهن خود تکرار میکنیم، لازم است از خود بپرسیم آیا این فکر کردن به ما کمک میکند یا خیر. برای مثال، باید بررسی کنیم که آیا مرور مداوم یک اتفاق یا تجربه به حل مسئله منجر میشود یا فقط حال روحی ما را بدتر میکند. شناخت این الگوها، نخستین قدم برای خارج شدن از چرخه نشخوار فکری است.
بنکدار با بیان اینکه گام دوم، تمایز قائل شدن میان واقعیت و برداشتهای شخصی است، ادامه داد: برای مثال، اگر فردی درباره ظاهر ما نظری بیان کند، این نظر همواره به معنای بیان یک واقعیت نیست، بلکه دیدگاه آن فرد محسوب میشود و لازم است نظرات دیگران را بهعنوان برداشتهای شخصی آنها در نظر بگیریم و اجازه ندهیم که درگیری ذهنی مداوم با این نظرات، آرامش و احساس ما نسبت به خودمان را تحت تأثیر قرار دهد.
رهایی از نشخوار فکری به معنای متوقف کردن کامل افکار نیست
وی گفت: سومین گام، تمرکز بر زمان حال است و هنگامی که افکار تکرارشونده به ذهن هجوم میآورند و موجب تشدید نگرانی و ناراحتی میشوند، میتوان از راهکارهایی مانند نوشتن افکار روی کاغذ، پیادهروی و معطوف کردن توجه به محیط اطراف استفاده کرد. این اقدامات میتوانند به تغییر جهت توجه از افکار تکراری به تجربههای زمان حال کمک کنند.
کارشناس ارشد روانشناسی عمومی فرماندهی انتظامی استان اصفهان با بیان اینکه گاهی آرامش زمانی آغاز میشود که بپذیریم برخی اتفاقات گذشته قابل تغییر نیستند، اضافه کرد: در چنین شرایطی، بهتر است بهجای صرف انرژی برای مرور مداوم رویدادهایی که دیگر امکان تغییر آنها وجود ندارد، توجه خود را به مسائلی معطوف کنیم که در زمان حال در اختیار ما هستند و میتوان برای حل آنها اقدامی انجام داد.
بنکدار افزود: رهایی از نشخوار فکری به معنای متوقف کردن کامل افکار نیست، بلکه به معنای شناخت افکار تکرارشونده، بررسی میزان سودمندی آنها و انتخاب آگاهانه مسیری سازندهتر برای مواجهه با مسائل زندگی است. با تمرکز بر زمان حال و صرف انرژی برای امور قابل کنترل، میتوان گامهایی مؤثر در مسیر دستیابی به آرامش روانی برداشت.
ذهن همیشه در جستوجوی معنا، پاسخ و اطمینان است؛ با این حال، همه پرسشها پاسخ فوری ندارند و همه اتفاقات گذشته نیز فرصتی برای جبران دوباره فراهم نمیکنند. گاهی تلاش مداوم برای رسیدن به پاسخی قطعی، فرد را از آنچه اکنون میتواند انجام دهد دور میکند و انرژی روانی او را صرف مسائلی میسازد که تغییری در نتیجه آنها ایجاد نمیشود.
پذیرش این واقعیت که برخی موقعیتها خارج از کنترل ما هستند، به معنای بیتفاوتی یا کنار گذاشتن مسئولیت نیست، بلکه فرصتی برای تشخیص مرز میان امور قابل تغییر و شرایطی است که باید با آنها کنار آمد. چنین نگاهی کمک میکند انرژی و توجه فرد بهجای درگیری مداوم با گذشته، به تصمیمها و اقدامهای مؤثر در زمان حال اختصاص یابد.
از سوی دیگر، توجه به افکار بدون قضاوت شتابزده درباره خود، میتواند زمینهای برای شناخت بهتر احساسات و واکنشها فراهم کند. فعالیتهای سادهای مانند نوشتن نگرانیها، قدم زدن، توجه به محیط اطراف و گفتوگو با افراد مورد اعتماد، در کنار تمرین آگاهی از لحظه اکنون، میتوانند به ایجاد فاصلهای میان فرد و افکار تکرارشونده کمک کنند.
آرامش روانی از حذف نگرانیها یا رسیدن به پاسخ همه پرسشها حاصل نمیشود؛ گاهی در توانایی انتخاب واکنشی متفاوت به افکاری شکل میگیرد که بارها به ذهن بازمیگردند. هرچه شناخت فرد از الگوهای ذهنی خود بیشتر شود، امکان حرکت از تکرار فرساینده به سوی تصمیمگیری آگاهانه و زندگی در زمان حال نیز افزایش مییابد.















ثبت دیدگاه