شهریار نیوز:
دکتر محسن کمالیان (متولد ۲۱ مرداد ۱۳۴۳ – درگذشته ۲۷ مرداد ۱۴۰۵) بزرگترین «صدرپژوه» تاریخ معاصر بود. او دو هفته قبل از چهلوهشتمین سالروز ناپدید شدن امام موسی صدر در ۳۱ اوت ۱۹۷۸ – ۹ شهریور ۱۳۵۷ در لیبی – خود جان به جان آفرین تسلیم کرد و امسال اولین سالی است که شخصا نیست تا پیگیر این پرونده در سالروز واقعه باشد. دکتر کمالیان در کنار تخصص اصلیاش در مهندسی ژئوتکنیک زلزله بخش قابلتوجهی از عمر خود را به پیگیری پرونده امام موسی صدر و تبیین ابعاد شخصیت ایشان اختصاص داد.
دکتر کمالیان به عنوان یک پژوهشگر، به تحلیل عمیق ابعاد مختلف پرونده و ریشهیابی علل ربوده شدن امام موسی صدر پرداخت. او بر این باور بود که علت اصلی ناپدید سازی امام موسی صدر، حسادت معمر قذافی به نفوذ و محبوبیت امام صدر بوده است.همچنین، مخالفت امام با طرح «توطین» فلسطینیان در جنوب لبنان و تلاش برای حفظ هویت شیعیان را از دیگر دلایل مهم میدانست. کمالیان معتقد بود که در کنار نقش مستقیم لیبی، برخی کشورهای عربی دیگر نیز در این قضیه دست داشتهاند. او حتی پیش از ترور رفیق حریری در سال ۱۳۸۳، جمعبندی خود را از پشتصحنه این ربوده شدن نوشته بود. او منطقه جبلعامل در لبنان را یکی از مراکز اصلی تمدن شیعی میدانست و تلاشهای امام صدر برای حفظ آن را حیاتی میشمرد. کمالیان در مصاحبهها و گفتوگوهای خود، بارها نبود عزم جدی در ایران برای پیگیری این پرونده را مورد نقد قرار داد. او در سال ۱۳۸۳ صراحتاً اعلام کرد که پرونده امام موسی صدر در ایران «متولی پیگیری دلسوز» ندارد. وی تأکید کرد که در تمام این ۲۶ سال – تا سال ۸۳ -، پیگیری این پرونده «دچار کممحبتی مسئولین» شده است. او معتقد بود تا زمانی که اراده جدی وجود نداشته باشد، کمیتههای پیگیری به نتیجه نمیرسند. در سال ۱۳۹۴ (۳۷ سال پس از ربودهشدن)، از رسانهها خواست تا از مسئولان قضایی بپرسند چرا از پیگیری قضایی این پرونده در محاکم داخلی و بینالمللی سرباز میزنند.
او به عنوان یک فعال رسانهای، همواره در تلاش بود تا موضوع را در افکار عمومی زنده نگه دارد و به عنوان «فعال پیگیری» این مسئله و مسئول پایگاه فرهنگی «روایت صدر» شناخته میشد. در سالهای مختلف، بهویژه در سالروز ربوده شدن امام، با خبرگزاریها و پایگاههای خبری متعددی گفتوگو میکرد و مقالات و یادداشتهای متعددی در مورد شخصیت و اخلاق سیاسی امام موسی صدر منتشر کرد. یکی از اقدامات عملی او، تأسیس و مدیریت پایگاه فرهنگی «روایت صدر» بود که به عنوان یک مرجع برای گردآوری و انتشار اطلاعات درباره امام موسی صدر و خاندانش فعالیت میکرد.
کمالیان یک پژوهشگر و مورخ علاقمند و فداکار بود که ابعاد پنهان پرونده امام موسی صدر را واکاوی کرد. همزمان یک منتقد و مطالبهگر بود که همواره بر لزوم پیگیری جدیتر این پرونده توسط مسئولان ایرانی تأکید میورزید. با وجود اینکه حوزه تخصصی اصلی او مهندسی زلزله بود، تلاشهایش در زمینه صدرپژوهی، او را به چهرهای شاخص و تأثیرگذار در این حوزه تبدیل کرد.
از آخرین اخبار پیگیری پرونده امام موسی صدر چه میدانیم؟
اما از آخرین اخبار پیگیری پرونده امام موسی صدر چه میدانیم؟ ناپدید شدن امام موسی صدر همچنان حل نشده و سرنوشت او ۴۸ سال پس از ناپدید سازی او از سوی رژیم قذافی همچنان یک راز است. با وجود برخی پیشرفتها، هیچ مدرک قطعی در مورد محل اختفای او ارائه نشده است.
مهمترین تحول یک سال اخیر در این پرونده در نوامبر ۲۰۲۵ رخ داد، که لیبی اسناد تحقیقات را به لبنان منتقل کرد. یک هیأت دولتی لیبی در اوایل نوامبر ۲۰۲۵ از بیروت بازدید کرد و یک سند تحقیقات «کامل» در مورد ناپدید شدن امام را به قاضی لبنانی مسئول پرونده منتقل کرد. طرف لیبیایی تمایل خود را برای ادامه همکاری در این پرونده ابراز کرد. با این حال، کمیته رسمی لبنانی مسئول پیگیری این پرونده ارزیابی کرد که اسناد قضایی ارائهشده توسط لیبی فاقد اطلاعات جدید یا ارزشمند اضافی است و هیچ نتیجهگیری قطعی ندارد.
به دلیل عدم موفقیت در پرونده، خانواده امام موسی صدر و مقامات لبنانی موضع ثابت و روشنی را حفظ کردهاند. صدرالدین، پسر امام موسی صدر، و خانوادهاش بارها مقامات لیبی را به پنهان کردن حقیقت متهم کردهاند و معتقدند که دولتهای متوالی لیبی از سال ۲۰۱۱ «مسئولیت کامل» سرنوشت امام و دو همراهش را برعهده دارند. او اظهار داشته که تحقیقات و اطلاعات متعدد تأیید میکند که پدرش حداقل از زمان ربوده شدن تا سال ۲۰۱۱ به چندین بازداشتگاه لیبی منتقل و در آنجا بازداشت شده است. این ادعا مستقیماً ادعای رژیم سابق لیبی مبنی بر اینکه «این سه نفر به ایتالیا رفته بودند» را رد میکند. خانواده از تصمیم لبنان در سال ۲۰۲۳ برای آزادی هانیبال، پسر معمر قذافی، انتقاد کردند و استدلال کردند که این یک «توافق سیاسی مشکوک» است. هانیبال در سال ۲۰۱۵ به دلیل اطلاعاتی که گمان میرود مربوط به ناپدید شدن امام باشد، در لبنان بازداشت شده بود.
امسال در ۳۰ آگوست ۲۰۲۶، چهل و هشتمین سالگرد ناپدید شدن امام، جوزف عون، رئیس جمهور لبنان، بار دیگر تأکید کرد که این پرونده یک «مسئله ملی و بشردوستانه باز» است و لبنان به پیگیری «حقیقت کامل» از طریق کانالهای دوجانبه، بینالمللی، دیپلماتیک و قانونی ادامه خواهد داد. قاضی حسن شامی، قاضی لبنانی که ریاست این پرونده را بر عهده داشت، هشدار داد که روابط عادی با طرابلس نباید تا زمانی که لیبی اطلاعاتی را که سالها درخواست کرده است، ارائه دهد، از سر گرفته شود. با این حال، تا به امروز، هنوز هیچ تأیید رسمی در مورد زنده یا مرده بودن او یا اینکه دقیقاً چه اتفاقی افتاده است، وجود ندارد.
۲۵۹
ثبت دیدگاه