شهریار نیوز:
به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، مزارع بامی و کشاورزی شهری بهعنوان راهکاری برای کوتاه کردن زنجیره تأمین غذا و کاهش «مایلهای غذایی» شناخته میشوند؛ اصطلاحی که به مسافتی اشاره دارد که مواد غذایی از مزرعه تا مصرفکننده طی میکنند. هرچه این مسافت کوتاهتر باشد، انتظار میرود ردپای کربن ناشی از حملونقل کمتر شود، اما تأثیر این روشها بر انتشار کربن پیچیدهتر از آن است که در نگاه اول به نظر میرسد. مطالعات اخیر نشان میدهند که مزایای کربنی مزارع بامی به عوامل متعددی از جمله نوع سیستم کشت، منبع انرژی مصرفی، نوع محصول و فاصله جایگزینشده از زنجیره تأمین سنتی بستگی دارد.
وعده اصلی مزارع بامی، کاهش فاصله مزرعه تا سفره و حذف حملونقل طولانیمدت است. با این حال، مصرف انرژی برای سیستمهای هیدروپونیک، گلخانهای و کنترل اقلیم میتواند این مزایا را خنثی کند. مطالعهای بینالمللی نشان داد که مواد غذایی تولیدشده در مزارع شهری بیشتر از کشاورزی سنتی انتشار کربن دارند، اما برای سیستمهای فضای باز و با انرژی تجدیدپذیر بهطور چشمگیری کاهش پیدا میکند.
نقش منبع انرژی در این معادله کلیدی است. در مناطقی که برق مورد نیاز از منابع تجدیدپذیر تأمین میشود، مزارع بامی میتوانند ردپای کربنی مشابه یا حتی کمتر از کشاورزی سنتی داشته باشند، اما در مناطقی که برق از سوختهای فسیلی تأمین میشود، همان سیستمها میتوانند چندین برابر بیشتر انتشار کربن داشته باشند، بنابراین پایداری کربنی مزارع بامی بدون انتقال به انرژی پاک، دستنیافتنی است.
راهکارهایی برای بهبود پایداری کربنی وجود دارد: استفاده از انرژی خورشیدی، افزایش بازده تولید، استفاده از مصالح ساختمانی پایدار همچون چوب و تمرکز بر محصولاتی که بیشترین سود را از کوتاه کردن زنجیره تأمین میبرند. با این شرایط، مزارع بامی میتوانند بهعنوان بخشی از راهکارهای جامع کاهش کربن در شهرها عمل کنند.
سنگاپور؛ مزرعه کامکراپ و کاهش ۹۳ درصدی انتشار کربن
سنگاپور با مزرعه بامی هیدروپونیک کامکراپ (ComCrop)، یکی از موفقترین نمونههای کاهش انتشار کربن از طریق کشاورزی شهری را ارائه کرده است. مطالعهای در نوامبر ۲۰۲۵ روی این مزرعه نشان داد که تولید یک کیلوگرم ریحان در بام، تنها ۰.۵۹ کیلوگرم دیاکسید کربن منتشر میکند، در حالی که همان مقدار ریحان وارداتی از آمریکا ۸.۹۰ کیلوگرم دیاکسید کربن منتشر میکند؛ این یعنی کاهش ۹۳ درصدی انتشار کربن.
تفاوت اصلی این دو روش در حملونقل است. ریحان وارداتی باید با هواپیما از آمریکا به سنگاپور حمل شود که بزرگترین سهم انتشار را دارد. حملونقل هوایی برای سبزیجات برگدار تازه میتواند تا ۵۰ درصد یا بیشتر از کل انتشار کربن را تشکیل دهد. مزرعه کامکراپ با حذف این حملونقل طولانیمدت و تولید محصول در محل مصرف، انتشار ناشی از حملونقل را به حداقل میرساند.
علاوه بر این، کامکراپ از سیستم هیدروپونیک حلقه بسته استفاده میکند که آب و مواد مغذی را بازیافت میکند و مصرف را تا ۹۰ درصد کاهش میدهد. این سیستم همچنین نیاز به آفتکشها و کودهای شیمیایی را حذف میکند که خود منبع انتشار کربن هستند. سیستم هیدروپونیک کامکراپ مصرف انرژی قابلتوجهی برای پمپها، نور مصنوعی و کنترل اقلیم دارد. برای حل این چالش، کامکراپ پنلهای خورشیدی روی بام نصب کرده است که بخشی از انرژی مورد نیاز را تأمین میکنند. این ترکیب انرژی خورشیدی و هیدروپونیک، ردپای کربنی را به حداقل میرساند.
دولت سنگاپور از طریق آژانس غذا و دام از این پروژهها با وامهای کمبهره و یارانههای انرژی تجدیدپذیر حمایت میکند. تا سال ۲۰۲۶، کامکراپ و مزارع بامی مشابه در سنگاپور توانستهاند هزاران تن محصول تولید کنند و میلیونها کیلوگرم انتشار دیاکسید کربن را کاهش دهند. دولت هدف دارد که تا ۲۰۳۰، ۳۰ درصد از نیاز غذایی کشور را از طریق تولید داخلی تأمین کند و مزارع بامی نقش کلیدی در این استراتژی دارند.
سنگاپور با کامکراپ نشان داده است که مزارع بامی میتوانند همزمان به امنیت غذایی و کاهش انتشار کربن کمک کنند، بهشرطی که از انرژی تجدیدپذیر استفاده کنند و بر محصولاتی تمرکز کنند که بیشترین سود را از کوتاه کردن زنجیره تأمین میبرند.
سئول؛ پتانسیل ۱۱ تن کاهش دیاکسید کربن سالانه از طریق کشاورزی بامی
سئول، پایتخت کره جنوبی، در سالهای اخیر پتانسیل عظیم کشاورزی بامی برای کاهش انتشار کربن را شناسایی کرده است. مطالعهای نشان داده است که استفاده از ۳۰ درصد فضای بام و ۵۰ درصد فضای زمینهای خالی شهری برای کشاورزی، میتواند سالانه ۱۱ هزار و ۶۶۸ تن انتشار دیاکسید کربن را کاهش دهد.
این کاهش از چند طریق حاصل میشود: نخست، کاهش حملونقل مواد غذایی از مناطق روستایی به شهر که حدود ۶ درصد از کل انتشار کربن مواد غذایی را تشکیل میدهد. دوم، جذب دیاکسید کربن توسط گیاهان از طریق فتوسنتز که بهعنوان کربنسیاه عمل میکنند. سوم، کاهش اثر جزیره گرمایی شهری که مصرف انرژی برای تهویه مطبوع را کاهش میدهد.
علاوه بر این، کشاورزی بامی به مدیریت روانآب ناشی از طوفان کمک میکند. خاک و گیاهان آب باران را جذب و ذخیره میکنند و از سیلهای ناگهانی جلوگیری میکنند. این امر هزینههای زیرساختی و انتشار کربن ناشی از ساخت و نگهداری سیستمهای فاضلاب را کاهش میدهد.
سئول در حال ادغام کشاورزی بامی با چارچوب شهر ۱۵ دقیقهای است که در آن ساکنان میتوانند نیازهای روزمره خود از جمله مواد غذایی را در فاصله ۱۵ دقیقهای پیاده یا با دوچرخه برطرف کنند. این چارچوب ترکیبی از کشاورزی شهری، حملونقل سبز و تراکم هوشمند است که میتواند انتشار دیاکسید کربن ناشی از حملونقل را تا ۹۸ درصد کاهش دهد.
دولت سئول با ارائه یارانه برای نصب سیستمهای کشاورزی بامی، آموزش فنی به شهروندان و ایجاد بازارهای محلهای برای فروش محصولات، از این ابتکار حمایت میکند، همچنین مقررات جدید ساختمانسازی، توسعهدهندگان را موظف میکند که حداقل ۲۰ درصد از فضای بام را به پوشش گیاهی یا کشاورزی اختصاص دهند.
تا سال ۲۰۲۶، بیش از ۵۰۰ ساختمان در سئول دارای سیستمهای کشاورزی بامی هستند و هزاران تن محصول تولید میکنند. دولت هدف دارد که این رقم را تا ۲۰۳۰ به ۲۰۰۰ ساختمان برساند و سالانه دهها هزار تن انتشار دیاکسید کربن را کاهش دهد. افزون بر این، سئول در حال صادرات این فناوری و دانش به کشورهای دیگر آسیا از جمله ویتنام، تایلند و اندونزی است. سئول با کشاورزی بامی نشان داده است که حتی شهرهای پرتراکم با فضای محدود میتوانند با استفاده بهینه از بامها و زمینهای خالی، به کاهش انتشار کربن و امنیت غذایی کمک کنند.
برلین؛ پروژه کشاورزی پایدار و ذخیره ۷۰۰ تن دیاکسید کربن با ساختار چوبی
برلین در سپتامبر ۲۰۲۵ پروژه کشاورزی پایدار ریوه (REWE) را در محله لانکویتز افتتاح کرد که یکی از نوآورانهترین پروژههای کشاورزی شهری اروپا بود. این پروژه گلخانهای با مساحت ۲۷۶۰ مترمربع است که بر بام یک سوپرمارکت ساخته شده است و ترکیبی هوشمندانه از کشاورزی بامی، انرژی تجدیدپذیر و معماری پایدار با سازه چوبی را به نمایش میگذارد. این گلخانه مدرن با استفاده از سیستمهای کشت هیدروپونیک و کنترل اقلیم دقیق، سالانه بیش از ۹۰۰ هزار وعده سالاد تولید میکند. این مقدار معادل تأمین نیاز روزانه صدها خانوار در شعاع ۱۰ کیلومتری است و نشان میدهد که کشاورزی شهری میتواند در مقیاس نیمهصنعتی نیز عملیاتی باشد.
ویژگی متمایز این پروژه استفاده از ساختار چوبی بهجای بتن و فولاد است. چوب بهعنوان یک ماده طبیعی، کربن را در خود ذخیره میکند و برخلاف بتن و فولاد که در فرایند تولید دیاکسید کربن زیادی منتشر میکنند، ردپای کربنی منفی دارد. انتظار میرود پروژه ریوه بیش از ۷۰۰ تن دیاکسید کربن را در ساختار چوبی خود ذخیره کند که معادل حذف ۳۰۰ خودرو از جادهها برای یک سال است. این رویکرد الگویی برای ساختوساز پایدار در شهرها است؛ بهجای اینکه ساختمانها منبع انتشار کربن باشند، میتوانند بهعنوان مخزن کربن عمل کنند و به کاهش انتشار خالص کمک کنند.
پروژه ریوه از پنلهای خورشیدی روی بام برای تأمین انرژی سیستمهای هیدروپونیک، نور مصنوعی و کنترل اقلیم استفاده میکند، همچنین از گرمای اتلافی سوپرمارکت برای گرمکردن گلخانه در زمستان استفاده میشود که کارایی انرژی را افزایش میدهد. سیستم حلقه بسته آب، آب باران را برای مصرف آبیاری بازیافت میکند و به این ترتیب مصرف را تا ۹۰ درصد کاهش میدهد.
علاوه بر این، پروژه از اصول کشاورزی چرخهای استفاده میکند: ضایعات گیاهی به کمپوست تبدیل میشوند و بهعنوان کود برای کشت بعدی استفاده میشوند. دیاکسید کربن تولیدشده توسط مشتریان سوپرمارکت نیز میتواند برای تغذیه گیاهان در گلخانه استفاده شود که چرخه کربن را تکمیل میکند.
پروژه ریوه نهتنها به کاهش انتشار کربن کمک میکند، بلکه هزاران وعده غذای تازه و محلی را به ساکنان برلین ارائه میدهد. محصولات در همان روز برداشت و به سوپرمارکت زیرین تحویل داده میشوند که تازگی و کیفیت را تضمین میکند. افزون بر این، گلخانه ریوه دهها شغل سبز ایجاد کرده است و به آموزش کشاورزی شهری برای شهروندان کمک میکند. دولت آلمان و شهرداری برلین از این پروژه با یارانههای انرژی تجدیدپذیر، وامهای کمبهره و تسهیل مقررات حمایت میکنند.
ثبت دیدگاه