شهریار نیوز:
سرویس کودک و نوجوان خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) – سایه برین: نشست خبری «هفته ملی کودک» با حضور حامد علامتی، مدیرعامل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، فرهاد فلاح، معاون فرهنگی کانون و رئیس کمیته بزرگداشت هفته ملی کودک و جمعی از خبرنگاران، در سالن کنفرانس مرکز آفرینشهای فرهنگی هنری کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان برگزار شد؛ نشستی که در آن علاوه بر تشریح برنامههای هفته ملی کودک، درباره ضرورت توجه راهبردی به کودکان، اجرای سند ملی حقوق کودک، حمایت از کودکان در شرایط بحران، توسعه دسترسی فرهنگی و نقش فناوریهای نوین در زندگی کودکان نیز سخن گفته شد.
حامد علامتی، مدیرعامل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، سخنان خود را با گرامیداشت یاد امام خمینی(ره)، امام شهید، شهدای انقلاب اسلامی، دفاع مقدس، جنگ رمضان و جنگ ۱۲روزه آغاز کرد و بهطور ویژه یاد شهدای کودک و نوجوان را گرامی داشت.
او با اشاره به کودکانی که در جریان جنگها جان خود را از دست دادهاند، گفت یاد این کودکان و رویاها و آرزوهایی که با مرگ آنان ناتمام ماند و در حافظه تاریخی وطن باقی مانده است، باید همواره زنده نگه داشته شود. به گفته علامتی، ثبت این خاطرات همچنین میتواند سندی از ظلم رژیمهای کودککش باشد.
آینده کشور از دوران کودکی ساخته میشود
مدیرعامل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان با اشاره به نگاه بنیادین رهبر انقلاب به موضوع کودک اظهار کرد: اگر کشوری به دنبال عزت، استقلال، پیشرفت علمی و عقلانی و شجاعت است، باید پایههای دستیابی به این اهداف را از دوران کودکی بنا کند.
او تأکید کرد توجه به کودکان نباید فعالیتی جانبی، مقطعی یا صرفاً مناسبتی تلقی شود، بلکه این حوزه یک انتخاب راهبردی برای ساختن آینده کشور است. از همین رو، در سالهای گذشته توجه ویژهای به حوزه کودک و نوجوان در عرصههای مختلف صورت گرفته و از کتاب و پویانمایی تا فیلم، برنامههای فرهنگی و فعالیتهای تربیتی، مجموعهای از اقدامات با تکیه بر خلاقیت و پویایی دنبال شده است.
«هفته کودک» فرصتی برای بازنگری در مسئولیتهای اجتماعی
علامتی درباره جایگاه هفته ملی کودک نیز گفت این هفته را نباید صرفاً یک مناسبت تقویمی، مجموعهای از جشنها و مراسم یا مجموعهای از تولیدات رسانهای دانست. به اعتقاد او، هفته ملی کودک فرصتی است تا مسئولیت جامعه در قبال کودکان دوباره مورد بازخوانی قرار گیرد و فاصله میان آنچه درباره کودکان بیان میکنیم و آنچه در عمل برای آنها انجام میدهیم، سنجیده شود.
وی افزود هفته کودک باید برای خانوادهها و مسئولان نقش یک تلنگر را داشته باشد؛ تلنگری برای اینکه مشخص شود در قبال کودکی که در خانواده و جامعه زندگی میکند چه مسئولیتی بر عهده داریم.
علامتی با اشاره به مفهوم لبخند کودکان گفت لبخند کودک نباید صرفاً تصویری تزئینی یا تبلیغاتی باشد. لبخند واقعی زمانی شکل میگیرد که کودک در خانه، مدرسه، شهر و جامعه احساس خوبی داشته باشد، صدایش شنیده شود، امکان بازی، آموختن و آفرینش داشته باشد و استعدادهایش جدی گرفته شود.
مدیرعامل کانون با اشاره به شعار امسال هفته ملی کودک، یعنی «لبخند کودکان، الفبای وطن»، توضیح داد که ساختن ایران از شناخت نیازها و ظرفیتهای کودکان آغاز میشود.
او ادامه داد: وطن صرفاً مجموعهای از مرزهای جغرافیایی نیست، بلکه خانهای است که همه کودکان باید در آن احساس تعلق و آرامش داشته باشند و بتوانند امید را تجربه کنند. اگر کودک امروز امیدوار باشد، ایران نیز امیدوار خواهد بود و اگر کودکی در حاشیه قرار گیرد، بخشی از آینده کشور را نیز به حاشیه بردهایم.
ضرورت آمادگی برای بحران پیش از وقوع آن
علامتی با اشاره به تفاوت تجربه کودکان امروز با نسلهای گذشته، گفت کودکان امروز در جهانی پرنوسان رشد میکنند؛ جهانی که جنگ و ناامنی، بحرانهای محیطزیستی، نابرابری در فرصتها، افزایش تنهایی و اضطراب، تحولات سریع رسانهای و ورود هوش مصنوعی به زندگی، همزمان بر تجربه کودکی اثر میگذارند.
او تأکید کرد در چنین شرایطی نمیتوان تنها پس از وقوع بحران به فکر کودکان افتاد. به گفته وی، جامعه به نظامی نیاز دارد که پیش از بحران آمادگی داشته باشد، در زمان وقوع بحران از کودکان محافظت کند و پس از بحران نیز زمینه بازیابی روانی، بازگشت به زندگی و ادامه روند رشد آنان را فراهم آورد.
مدیرعامل کانون تصریح کرد نباید منتظر وقوع یک اتفاق ماند و بعد برای مواجهه با آن تصمیم گرفت؛ بلکه باید از قبل برای ورود به چنین موضوعاتی آمادگی لازم وجود داشته باشد.
اجرای سند ملی حقوق کودک باید به زندگی روزمره برسد
علامتی در بخش دیگری از سخنان خود به اقدامات انجامشده در زمینه سند ملی حقوق کودک اشاره کرد و گفت سال گذشته در همین نشست، موضوع این سند مورد پیگیری و مطالبه قرار گرفت و طی یک سال گذشته نیز در نشستهای مختلف به آن پرداخته شد.
او افزود با محوریت شورای عالی انقلاب فرهنگی، وزارت آموزش و پرورش و دستگاههای مختلف، اجرای سند ملی حقوق کودک در دستور کار قرار گرفت و تلاش شد زبان مشترکی در زمینه حقوق کودک شکل گیرد تا دستگاههای دولتی و غیردولتی، درک منسجمتری از موضوع صیانت از حقوق کودکان داشته باشند.
به گفته علامتی، در همین مسیر کارگروهها و برنامههای متعددی از نشستهای تخصصی تا فعالیتهای عملی در این حوزه آغاز شده است.
وی گام بعدی را عبور از مرحله سند و رسیدن به میدان واقعی زندگی کودکان دانست و تأکید کرد عبور از سند به معنای کنار گذاشتن آن نیست. بلکه سند ملی حقوق کودک زمانی ارزش واقعی خود را نشان میدهد که مفاد و جهتگیریهای آن در زندگی کودکان جاری شود.
او گفت آثار این سند باید در تصمیمگیریها، بودجهریزیها، تصمیمسازیها، عملکرد دستگاههای دولتی و حتی زندگی روزمره مردم قابل مشاهده باشد.
مدیرعامل کانون افزود طی یک سال گذشته برنامه اجرایی، شاخصها، سازوکار پاسخگویی و سازوکار اقدام بر اساس این سند پیشبینی شده است. بنابراین کودک در هر محیطی که حضور دارد، از محله و کتابخانه تا مدرسه، خانواده، خدمات سلامت و دیگر عرصههای زندگی روزمره، باید بتواند اثر اجرای این سند را احساس کند.
کودک؛ از مخاطب برنامه به شریک تصمیمگیری
علامتی بر ضرورت تغییر نگاه جامعه به کودکان تأکید کرد و گفت باید از نگاه کردن به کودک صرفاً به عنوان مخاطب برنامهها عبور کنیم و به نقطهای برسیم که کودک صاحب صدا، شریک اقدام و نقشآفرین باشد.
به گفته او، کودکان و نوجوانان باید در طراحی، اجرا و ارزیابی برنامههایی که مستقیماً با آنها ارتباط دارد، سهم واقعی داشته باشند.
از «لبخندهای ماندگار» تا «سازندگان فردا»
مدیرعامل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان در ادامه، روزشمار هفته ملی کودک را تشریح کرد و گفت شعار امسال «لبخند کودکان، الفبای وطن» است و کانون از ۱۵ تا ۲۱ مهرماه با مجموعهای از برنامهها در خدمت کودکان و نوجوانان خواهد بود.
او درباره نخستین روز این هفته گفت ۱۵ مهر با عنوان «لبخندهایی که از یاد نمیروند» نامگذاری شده و این روز به روایت زندگی و آرزوهای کودکان و نوجوانان شهیدی اختصاص دارد که رویاهایشان در حافظه وطن باقی مانده است.
علامتی افزود در این روز ضمن ادای احترام به شهدای کودک و نوجوان، بهویژه شهدای مدرسه شجره و شهدای میناب، بر حق مصونیت کودکان در جنگ، ضرورت تأمین امنیت مدارس و مراکز درمانی و همچنین حمایت روانی و اجتماعی از کودکان تأکید خواهد شد.
او تأکید کرد روایت کودکان شهید نباید تنها به لحظه شهادت آنها محدود شود، بلکه باید درباره کسانی که به گفته او این جنایت را رقم زدهاند نیز روایت وجود داشته باشد.
علامتی کودکان میناب را از نگاه خود سند مظلومیت ایران اسلامی و همزمان سند جنایت رژیم صهیونیستی و آمریکا دانست و گفت این کودکان مظلومانه به شهادت رسیدند؛ کودکانی که مانند هر کودک دیگری حق زندگی، امید و داشتن آرزو داشتند.
وی تأکید کرد روایت جنگ و شهادت برای کودکان باید حقیقتمحور، متناسب با سن آنان و همراه با حفظ کرامت کودک باشد. در کنار این موضوع، باید مقاومت و تابآوری کودکان در برابر تهدیدها و بحرانها نیز مورد توجه قرار گیرد.
علامتی درباره دومین روز هفته ملی کودک نیز گفت ۱۶ مهر با عنوان «زمین، خانه فردای ما» به موضوع طبیعت و محیط زیست اختصاص دارد. به گفته او، بحران اقلیم، کمبود آب، آلودگی هوا، فرسایش منابع طبیعی و افزایش مخاطرات محیطی، مستقیماً سلامت، آموزش و آینده کودکان را تحت تأثیر قرار میدهد.
وی افزود ۱۷ مهر با عنوان «خانه، صدای کودک شنیده میشود» نامگذاری شده است؛ روزی که در آن بر شکلگیری خانواده مبتنی بر گفتوگو با فرزندان تأکید میشود. به گفته علامتی، حتی یک دورهمی ساده یا گفتوگویی کوتاه میان پدر، مادر و فرزند میتواند کودک را سرشار از نشاط کند.
۱۸ مهر نیز با عنوان «بازی، زبان کودکی» نامگذاری شده است؛ روزی برای توجه بیشتر به نشاط، خلاقیت، دوستی و ساختن جهان کودکانه از مسیر بازی.
مدیرعامل کانون ادامه داد ۱۹ مهر با عنوان «کتاب، هزار راه به سوی فردا» به موضوع خواندن، قصه، تخیل، عدالت فرهنگی و کشف مسیرهای تازه اختصاص دارد.
۲۰ مهر نیز با عنوان «وطن، خانه همه کودکان» نامگذاری شده و در این روز توجه ویژهای به کودکان دارای نیازهای ویژه خواهد شد.
آخرین روز هفته ملی کودک، ۲۱ مهر، «کودکان، سازندگان فردا» نام گرفته است. علامتی گفت این روز به دانش، علوم، فناوری، هنر، خلاقیت، فناوریهای نوین و نقش کودک امروز در ساختن آینده کشور اختصاص خواهد داشت.
هوش مصنوعی باید در خدمت رشد کودک باشد
علامتی با اشاره به قرار گرفتن موضوع هوش مصنوعی در برنامههای این روز گفت در مواجهه با این فناوری باید از سیاست دوگانه پرهیز کرد. کودک ایرانی باید امکان دسترسی به فناوری مفید و متناسب با سن خود را داشته باشد، اما در کنار آن باید از حریم خصوصی، امنیت روانی و هویت فرهنگی او نیز صیانت شود.
او تأکید کرد هدف صرفاً تربیت نسلی نیست که مصرفکننده ابزارهای هوش مصنوعی باشد، بلکه باید نسلی پرسشگر، خلاق، اخلاقمدار و توانمند تربیت شود.
به گفته مدیرعامل کانون، کودک باید هوش مصنوعی را بشناسد و در عین حال توانایی اندیشیدن انتقادی درباره آن را نیز داشته باشد و بتواند از این فناوری برای آفرینشهای هنری، یادگیری و ساختن آینده استفاده کند.
وی ادامه داد فناوری نباید جای خانواده، مربی، کتاب، بازی و روابط انسانی را بگیرد، بلکه باید در خدمت رشد متوازن کودک قرار گیرد.
«بچه زرنگ» از پرده سینما به قاب سریال میآید
مدیرعامل کانون در ادامه درباره برنامههای پیشبینیشده برای هفته ملی کودک و مجموعه «بچه زرنگ» توضیح داد که کانون متناسب با این ایام برنامههای مختلفی را طراحی کرده است.
او با اشاره به پویانمایی «بچه زرنگ» گفت این اثر در سالهای گذشته به نمایش درآمد و تاکنون از جمله پویانماییهای پرمخاطب کشور بوده و بیش از دو میلیون مخاطب داشته است.
به گفته علامتی، «بچه زرنگ» بخشی از یک زنجیره و بازارپردازی فرهنگی است که باید استمرار پیدا کند.
وی افزود طی چهار سال گذشته همکاران کانون زبان و مؤسسه هنر پویا برای تولید این اثر فعالیت کردهاند و قرار است پخش سریال از یکی از سکوهای داخلی آغاز شود و فصل نخست آن تا زمستان ادامه داشته باشد.
بر همین اساس، در هفته ملی کودک از سریال «بچه زرنگ» در ۵۲ قسمت رونمایی خواهد شد.
«بستور»؛ پیوند دوباره کانون با روایتهای شاهنامه
علامتی در بخش دیگری از سخنان خود بر اهمیت کتاب و معرفی آثار ادبی برای کودکان تأکید کرد و گفت رسالت اصلی کانون، کتاب است، اما در کنار تولید و انتشار کتاب، تلاش میشود زمینه معرفی، دیدهشدن و بهرهگیری از آثار نیز فراهم شود.
او درباره کتاب «بستور» توضیح داد این اثر برگرفته از شاهنامه ایرانی و نوشته مرحوم مهرداد بهاری است که اکنون بار دیگر در کانون منتشر شده است.
همچنین اجرای نمایش «بستور» نیز در مرکز تئاتر کانون در بوستان لاله تا پایان مهرماه ادامه خواهد داشت. این نمایش روایت کودکی هفتساله در شاهنامه است که در شرایط جنگی، برخلاف تصور سرداران، برای کمک به پدر خود وارد میدان میشود.
هفته ملی کودک؛ برنامهای فراتر از یک دستگاه
در ادامه این نشست، فرهاد فلاح، معاون فرهنگی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان و رئیس کمیته هفته ملی کودک، درباره برنامههای این هفته توضیح داد.
او گفت علاوه بر روزشمار ملی، در استانهای مختلف نیز شوراهای سیاستگذاری هفته ملی کودک با حضور نهادها، دستاندرکاران و فعالان حوزه کودک تشکیل شده و هر استان به صورت مستقل برنامهریزیهای خود را دنبال میکند.
فلاح یکی از اتفاقات مهم امسال را افزایش مشارکت گروههای مختلف در هفته ملی کودک دانست و گفت در حال حاضر بیش از ۶۰ گروه و نهاد در شورای سیاستگذاری با کانون همکاری میکنند و تعدادی از این مجموعهها برای نخستینبار به شورا پیوستهاند.
به گفته معاون فرهنگی کانون، این مشارکت نشان میدهد زمینه مناسبی برای نقشآفرینی بخشهای مختلف جامعه در هفته ملی کودک شکل گرفته است.
او افزود در شورای سیاستگذاری تلاش شده از تمرکز فعالیتها در یک مجموعه جلوگیری شود و هر بخش و نهاد، یک یا چند برنامه برای کودکان و نوجوانان در نظر بگیرد.
فلاح گفت سیستم حملونقل، سینماها، تئاترها، مناطق گردشگری، کتابفروشیها و تمامی بخشهایی که امکان ارائه خدمات به کودکان را دارند، میتوانند در این هفته نقشآفرینی کنند.
نیمقرن همراهی کتابخانههای سیار با کودکان مناطق کمبرخوردار
معاون فرهنگی کانون در ادامه به پنجاهمین سال راهاندازی کتابخانههای سیار در ایران اشاره کرد و گفت امسال نیم قرن فعالیت این کتابخانهها در کشور گرامی داشته میشود.
به گفته فلاح، ۱۵ مهرماه ۵۰ سال قبل نخستین کتابخانه سیار کشور راهاندازی شد و از آن زمان، دسترسی مناطق کمبرخوردار به کتاب از طریق این کتابخانهها فراهم شده است.
او با اشاره به سابقه نیمقرنی این طرح در ایران افزود اکنون ۱۵۰ کتابخانه سیار در سراسر کشور فعال هستند. نهاد کتابخانهها نیز از این ظرفیت برخوردار است و برخی مربیان کتاب نیز در قالب کتابخانههای سیار، خدمات خود را به مناطق کمبرخوردار ارائه میکنند.
فلاح اعلام کرد به مناسبت پنجاهمین سال فعالیت کتابخانههای سیار، برنامه ویژهای با حضور مدیرعامل کانون برگزار خواهد شد و از فعالان و برگزیدگان این حوزه تجلیل میشود.
او این سابقه را نشانهای از فرهنگ و تمدن ایرانی دانست و گفت کتابخانههای سیار در کشور ما پیشینهای قابل توجه دارند.
نشستهای تخصصی و دیدار مستقیم کودکان با اهالی فرهنگ
فلاح همچنین از برگزاری نشستهای تخصصی روزانه در طول هفته ملی کودک خبر داد و گفت هر روز نشستهایی با موضوعات گفتمانی برگزار میشود که بخشی از آنها در تهران و بخشی در مراکز استانها خواهد بود.
به گفته وی، جدول موضوعات این نشستهای علمی نیز بهزودی منتشر خواهد شد.
معاون فرهنگی کانون یکی دیگر از برنامههای این هفته را اعزام نویسندگان، تصویرگران و هنرمندان برجسته حوزه کودک و نوجوان به استانهای مختلف عنوان کرد.
او گفت هر استان میزبان یک یا چند نویسنده، هنرمند یا تصویرگر خواهد بود و کودکان فرصت خواهند داشت بدون واسطه با چهرههای فعال در حوزه ادبیات و هنر کودک و نوجوان ارتباط برقرار کنند.
فلاح افزود هر سال اتفاقات خوبی در این زمینه رقم میخورد و فهرست حضور نویسندگان و هنرمندان در استانها نیز اعلام خواهد شد.
قصهگویی از منظر علمی بررسی میشود
رئیس کمیته هفته ملی کودک در بخش دیگری از سخنان خود از برگزاری بخش علمی جشنواره بینالمللی قصهگویی در این هفته خبر داد.
او توضیح داد جشنواره بینالمللی قصهگویی دو بخش اجرایی و میدانی و بخش علمی دارد که در بخش علمی، موضوع قصه و قصهگویی از منظر تخصصی و علمی مورد بررسی قرار میگیرد.
به گفته فلاح، این بخش در ایام هفته ملی کودک برگزار خواهد شد و به برگزیدگان حوزه مقاله و کتاب نیز جوایزی اهدا میشود.
سهم کودکان بیمار و آسیبپذیر از برنامههای هفته کودک
فلاح در ادامه به یکی از برنامههای مستمر کانون و دیگر فعالان حوزه کودک اشاره کرد و گفت حضور در مراکز نگهداری کودکان، بیمارستانها و کانونهای اصلاح و تربیت، از جمله موضوعاتی است که در شورای سیاستگذاری نیز مورد توجه قرار گرفته است.
او افزود در هفته ملی کودک گروههایی به بیمارستانها و مراکز اصلاح و تربیت مراجعه میکنند و برای کودکان حاضر در این مراکز برنامههای نمایشی و فرهنگی اجرا خواهند کرد و هدایایی نیز برای آنها در نظر گرفته شده است.
معاون فرهنگی کانون از رسانهها خواست این برنامهها را پوشش دهند و گفت کانونهای اصلاح و تربیت در سراسر کشور نیز برای این ایام برنامههای ویژهای تدارک دیدهاند.
او همچنین به تولید کتابهای حسی ـ لمسی برای کودکان دارای نیازهای ویژه، اعزام «پیکهای امید» به مناطق محروم و اعزام «تماشاخانه سیار» اشاره کرد.
بیش از ۴۰ برنامه در انتظار کودکان و نوجوانان
فلاح در پایان نشست خبری با اشاره به گستردگی برنامههای پیشبینیشده گفت در حال حاضر بیش از ۴۰ تا ۵۰ عنوان برنامه برای هفته ملی کودک در نظر گرفته شده است.
او اعلام کرد فهرست و جزئیات این برنامهها در اختیار خبرنگاران قرار خواهد گرفت تا رسانهها امکان پوشش آنها را داشته باشند.
معاون فرهنگی کانون در عین حال توضیح داد که هنوز تعدادی از نهادها برنامههای خود را اعلام نکردهاند و استانها نیز همچنان در حال تکمیل برنامهریزیهای خود هستند.
فلاح ابراز امیدواری کرد با نهایی شدن مجموعه برنامهها، هفته ملی کودک امسال به هفتهای پربار برای کودکان کشور تبدیل شود؛ هفتهای که در آن، موضوع کودک نه صرفاً در قالب یک مناسبت تقویمی، بلکه به عنوان بخشی از مسئله آینده فرهنگی، اجتماعی و انسانی ایران مورد توجه قرار گیرد.
ثبت دیدگاه